Nguyễn Huỳnh Mai phỏng vấn
Nhật báo Chính Luận 18-3-1975
"Chúng tôi người Chung Hoa ủn hộ Tổng Thống và Thủ Tướng hết mình".
Hai tay giơ lên khỏi đầu, một xì thẩu phát biểu như trên. Và nói tiếp: " chúng tôi thích nhất là đừng có nay ông này mai ông nọ gì hết. Vì mỗi lần có thay đổi là chúng tôi mất công ghê lắm." Bỗng hạ thấp giọng, ông tiếp: "Năm dồi thuế của tôi tới 5 chiệu. Chời lất ơi, tôi chạy muốn chết mới còn 2 chiệu thôi."
Chỉ cần một cái bấm
Với thân hình đẫy đà và mái tóc mượt brillantine, xì thẩu nói tiếng Việt thật rành này được hầu hết giới áp phe Saigon-Chợ lớn biết tiếng. Ông cho biết công việc chánh của ông là nhà in. Hiện ông có hai nhà in, mỗi nơi có khoảng 10 máy. Với giọng nói pha đầy hãnh diện ông khoe:
" Nhà in của tôi có nhiều máy, nhưng mà ai tới cũng chỉ thấy có 2 máy hà, một máy lớn và 1 máy nhỏ." Thấy tôi có vẻ ngạc nhiên ông giải thích:
"Ở phía sau đi luồn luồn còn nhiều máy lắm, thợ của tôi phần nhiều trốn quân dịch không hà. Hễ có thuế vụ hoặc nhân viên khám môn bài đến xét, tôi bấm nút báo động là máy của tôi đang chạy rầm rầm ngưng một cái rụp, vải cũ phủ lên hết, còn mấy lứa chốn quân dịch biến mất liền, dầu cho dợ con của tụi nó kiếm cũng không da nữa. Nếu họ có xét thấy mấy cái máy phía sau thì tui nói máy của tui không có hoạt động, tui đang tìm người để bán lại. Tui mới bị xét nữa nè, tốn hết 100 ngàn tiền thông cảm mới đó."
Được hỏi lý do mướn thợ trốn quân dịch, "người Trung Hoa thân mến" cho biết: "Mướn thợ trốn quân dịch rẻ hơn thợ hợp lệ tình trạng quân dịch rất nhiều, một người thợ chánh hợp lệ lương 35 ngàn thì lương thợ trốn quân dịch chừng 20 đến 25 ngàn. Lương đã rẻ lại làm bất kể giờ giấc, mà không dám làm khó dễ gì cả."
Lỗ ít cũng làm
Theo xì thẩu này thì đầu năm nhà in ế lắm, nhiều mối hòa vốn hoặc lỗ chút ít cũng nhận in vì nếu ngưng làm thì máy bỏ không, mấy chục gia đình đói trong đó có bà con em cháu của ông ta. Vả lại nếu mấy ngân hàng thấy nhà in của ông ế quá họ sẽ không cho mượn tiền nữa.
Ông ta cho biết, máy in typo càng ngày càng rẻ. Có cái cũ loại nhỏ bán ra khoảng 100 ngàn vì bán như vậy còn có giá hơn bán lạc soong giá chỉ 70 đồng 1 ký mà còn tốn tiền mướn thợ tháo ra hết mười mấy ngàn.
Về giá giấy thì theo ông hiện nhiều báo đang đóng cửa, đầu năm sách báo cũng ít có ai in nên bông giấy bán ra nhiều khi dưới giá chính thức. Loại giấy khổ 60x90 bán chạy hơn loại 100x65 dùng để in tiểu thuyết, vì loại trên dùng in giấy tiền vàng bạc, mà giấy tiền vàng bạc đầu năm các bà xài dữ lắm.
Xì thẩu này cho biết thêm ông có nhận làm đủ loại hộp, thùng cho các nhà xuất cảng. Ông nói: "Có nhiều nơi cho tôi thầu giá cao mà tôi không nhận vì ban giám đốc họ ăn quá tui chịu không nổi. Nhận giá cao mà chia cho họ nhiều, tui đâu có còn lời bao nhiêu và cuối năm đóng thuế chết luôn.''
Ông lắc đầu tâm sự tiếp:
"Công mình làm mà tụi nó hưởng. Như vừa rồi hãng tây D. thằng tây Giám Đốc đi tìm tôi và thấy tôi làm có uy tín mà lại bỏ ngang không thèm làm nữa. Nó nói ban giám đốc ăn không đồng chia không đủ sao đó nên nó biết nó đuổi hết dồi. Thí dụ như thùng carton ondulé lớn tôi nhận một cái là 610 đồng đã có lời mà họ dám cho thầu tám trăm mấy, chín trăm. Một hộp nhỏ in Offset tôi nhận 95 đồng thì họ thầu tới giá 145 đồng. Hãng nào mà gặp ban giám đốc như vậy sớm muộn gì cũng sập tiệm."
Mùa hái ra tiền
"Khi nào sắp có bầu cử các nhà in nhỏ chỉ cần cầm môn bài chạy vòng vòng là đầy túi, khỏi cần phải thầu gì cả."
Không cho tôi kịp đặt câu hỏi, xì thẩu giải thích:
"Dễ kiếm tiền nhất là ở tỉnh. Thí dụ như tôi biết tỉnh đó có 3 nhà thầu cấu kết với nhau cho giá rẻ nhất là 5 đồng một tờ truyền đơn. Vốn của mỗi tờ chỉ vào khoảng 1 đồng. Tôi cho họ biết tôi sẽ cho giá 3 đồng. Ba nhà thầu đó liền bỏ túi tôi 50 ngàn để đi chỗ khác chơi"
Xì thẩu này thuộc vào hàng cao thủ võ lâm, ông đã từng 2 lần thầu bích chương tại Saigon. Được hỏi kỳ bầu cử Tổng thống và Hạ Viện sắp tới này ông có định thầu nữa hay không, ông liền đáp:
"Thầu nữa chớ, lời muốn chết mà hỏng thầu sao được. Mỗi lần sắp cho để thầu là tui chạy suốt mấy ngày gọi hết tất cả các nhà in có máy offset lại mời họ một bữa ăn, tính toán, đặt điều kiện với nhau. Khi nào thỏa thuận xong họ hứa chắc chắn ủng hộ tui, tui mới thầu, chớ nếu trúng thầu mà in không kịp không đủ giao ở tù chết, tội phá hoại nặng lắm chớ không phải chơi đâu. Sau đó 2, 3 nhà thầu lớn tụi tui hợp nhau lại cho tiền tụi thầu nhỏ mỗi đứa 2, 3 chục rồi mới chia lô với nhau để thầu. Chưa hết, chúng tôi còn phải chi nhiều lắm. Nếu ông giám đốc trong sạch thì còn ông phó, dưới ông phó còn ông chánh sở, rồi tới tiếp liệu thanh toán, chuẩn chi viên v.v... Nếu không có tay trong tôi không dám thầu đâu, dù có thầu với giá rẻ hơn người khác đi nữa. Không có ăn họ sẽ làm khó dễ nào là sai tiêu chuẩn, sai dấu hỏi dấu ngã, các cơ quan khác sẽ khi thường người Việt Nam viết sai chữ Việt Nam. Tui lại phải chi. Xong tới ông thanh toán, ổng kéo dài hẹn lần hẹn hồi, mình trả tiền lời ngân hàng chết luôn lại phải chi nữa, rốt cuộc cũng chẳng còn lời bao nhiêu. Hể xe nào đem giao bích chương tại kho thì tui cũng phải đưa cho tài xế 1 cọc tiền hễ gặp khó khăn là móc túi đưa liền mới nhanh."
Nói đến đây như nhớ lại chuyện gì xì thẩu cười khoái trá rồi kể tiếp:
" Có một lần trời mưa kho bị ngập nước, ở dưới báo cáo lên, các ông ở trên quýnh hết gọi điện thoại kêu tui lại biểu in gấp cho đủ số để chở về các tỉnh, dĩ nhiên là tui lên giá nhưng trong đó họ cũng có mấy phần chăm. À, năm nay có thầu nữa thì tôi biết khôn rồi. Mấy kỳ trước tôi giao đủ số không hà. Mỗi bó 5000 tờ họ cân chứ đâu có đếm. Về kho họ xếp theo từng góc mấy bó của tui cao hơn của mấy nhà thầu khác mấy phân nên họ hội lại cự nự với tôi hỏi tôi bộ muốn phá họ hay sao mà giao đủ. Ồ mà muốn đủ cân cũng dễ cứ đưa Đức Thánh Trần ra chứ gì. Cô đừng kể lại cho ai nghe nhé. Họ mà biết tui nói là họ mua cặp mắt tui hay tay chân tôi liền hà. Tui biết nhiều nhiều chuyện lắm, nào là chuyện Long An rồi tới chuyện bắt mấy sòng bài lớn, họ nói một chỗ mấy chiệu chớ thật ra là mỗi chỗ mấy chục chiệu lận. Bạn bè tui đi đánh bài bị bắt tại chận mà trong giới nghiêm có xe díp đưa về tận nhà đàng hoàng. Mấy bà lớn cũng dậy, hổng có tiền mặt thì cởi đồ đeo ra. Còn vụ Bảo An ở miền Tây hả, mấy thằng nhỏ gần nhà tui để <133> dưới ở thiếu gì. Hôm trước tui đi Cồn Phụng chơi, ở chỗ vắng có một ông đạo lại hỏi chuyện tôi bằng tiếng Tàu làm tui giựt mình. Họ cũng có râu tóc đàng hoàng à."
Làm sao?
Theo xì thẩu này thì gần đây giới làm ăn buôn bán ở Hông Kông, Thái Lan, Tân Gia Ba sang Việt Nam rất đông, phần nhiều cư ngụ tại nhà hàng Bát Đạt. Họ thường than phiền rằng rất thích sang Việt Nam nhưng vừa đến phi trường bị xét lung tung và bị làm khó dễ nên họ ghét liền. Tuy nhiên qua lần sau họ sẽ được dễ dãi ngay nhờ kinh nghiệm quí báu của những người đi trước truyền lại.
Hiện nay mỗi lần bạn bè ông sắp đến Saigon họ đều viết thơ báo trước, ông sẽ lên phi trường dặn trước tại đây chuyến bay nào, từ đâu tới và tên những hành khách. Và lẽ dĩ nhiên là những người này sẽ đựợc dễ dàng. Nhưng 6 giờ chiều hôm đó sẽ có người đến nơi hẹn để nhận quà thông cảm.
Người-khách-trú-chân-chánh này cho biết hiện giới làm ăn vẫn thường gặp nhau ở nhà hàng Mỹ Lệ Hoa, London hay Đồng Khánh; giới buôn xe cộ tập trung ở góc đường Nguyễn Phi, Lê Thánh Tôn; giới buôn đô la, xuất nhập cảng thì ở đường Nguyễn Công Trứ hay tại hiệu ăn Đông Phát. Riêng giới ghiền đánh cá trời nắng, giá xăng, bầu cử, đá banh v.v...hằng ngày tụ tập tại góc Tản Đà, An Điềm.
Ông bạn Trung Hoa còn cho biết thêm, mỗi buổi tối nhà hàng Đồng Khánh có dành riêng 2 phòng cho các ông ăn nhậu, đánh mạt chược và thưởng thức mục linh tinh hấp dẫn khác. Cứ mỗi tuần 1 hoặc 2 lần các ông đều có mời các giới chức có liên hệ đến công việc làm ăn buôn bán của các ông đến đây. Nhờ thế các ông biết trước một vài nguồn tin quan trọng. Mọi phí tổn đều do hội của các ông đài thọ. Vậy mà năm rồi hội vẫn còn dư 2 triệu bạc.
Riêng xì thẩu có nhận in giấy tờ cho một vài nhà hàng quen. Ông thường mời những người làm ăn buôn bán với ông đến nơi đây ăn uống. Cuối tháng nhà hàng và ông trừ qua trừ lại với nhau, chứ không có giấy tờ gì cả. Và như vậy thì làm sao chánh phủ đánh thuế đây?
